Cùng với nạn gà nhuộm phẩm màu, rau tồn dư chất kích thích tăng trưởng... chuyện “bánh chưng luộc pin” đang làm tăng nỗi lo của người tiêu dùng khi Tết nguyên đán cận kề.
Tại buổi tọa đàm “Cảnh báo sử dụng hóa chất trong lương thực, thực phẩm” tổ chức ngày 29/1 tại Hà Nội, nhiều nhà khoa học cho rằng, bên cạnh các biện pháp ngăn ngừa từ cơ quan quản lý, người tiêu dùng cũng cần biết bảo vệ, ngăn chặn nguy cơ đến từ thực phẩm “bẩn”.
Cảnh giác thực phẩm... đẹp
Tiến sĩ Lê Thị Hồng Hảo, Phó viện trưởng Viện Kiểm định thực phẩm quốc gia, Bộ Y tế, cho biết có ba nhóm thực phẩm thường được sử dụng cho thực phẩm, đó là nhóm phẩm màu, nhóm chất bảo quản là nhóm hóa chất bảo về thực vật.
Theo tiến sĩ Hảo, nhiều loại thực phẩm như bánh, mứt, kẹo, hạt dưa, thịt quay thịt nướng hoặc bảo quản hoa quả… đều được sử dụng hóa chất. Thời gian qua, những sản phẩm hạt dưa nhuộm phẩm màu, quần áo nhiễm melamin, rau sử dụng thuốc kích thích tăng trưởng… liên tục được cơ quan chức năng phát hiện, xử lý.
Giáo sư Lê Doãn Diên, Chủ tịch Hội KHCN lương thực, thực phẩm Việt Nam cũng cho biết về việc lạm dụng phân bón hóa học. Lượng phân đạm dư thừa trong quá trình canh tác bị bốc hơi vào không khí hoặc bị rửa trôi xuống ao hồ, sông rạch, làm nhiễm bẩn nguồn nước.
Đặc biệt, các nhóm chất nitơ, nitrat tồn dư trong thực phẩm rất nguy hiểm với sức khỏe con người.
Cùng quan điểm này, tiến sĩ Phạm Công Thành, Trưởng bộ môn Công nghệ thực phẩm và công nghệ sau thu hoạch, ĐH Bách khoa Hà Nội cũng cho biết việc lạm dụng hóa chất có thể gây nguy hiểm hơn trong quá trình chế biến thực phẩm chế biến sẵn.
“Nếu đun bánh chưng trong nồi áp suất, cho thêm cục pin thì chỉ mất khoảng một tiếng rưỡi là bánh chín, màu bánh xanh rất bắt mắt. Tiến sĩ Thành giải thích: hóa chất làm tăng nhiệt độ sôi của nước, làm bánh mau chín. Tuy nhiên, chì trong pin có thể ngấm sang bánh, gây ung thư cho người tiêu dùng.
Phải tự bảo vệ
Cảnh báo là vậy, nhưng tiến sĩ Phạm Công Thành cũng cho rằng việc phát hiện bánh chưng nhiễm chì từ pin không dễ dàng. Sau khi vớt bánh, chủ cơ sở chế biến thường bỏ bớt lớp lá ngoài, sau đó gói lại bằng lớp lá mới phơi héo, buộc dây và hấp lại. Với loại bánh này, người tiêu dùng rất khó phát hiện.
Để khắc phục tình trạng này, giáo sư Lê Doãn Diên cho rằng ngoài biện pháp xử phạt nặng các cơ sở, doanh nghiệp lạm dụng hóa chất trong bảo quản, chế biến thực phẩm, các nhà khoa học cần nghiên cứu các quy trình công nghệ nhằm tạo ra các chế phẩm thiên nhiên an toàn với người tiêu dùng.
Chẳng hạn như sắc tố carotenoid, anthocyan… để thay thế phẩm màu tổng hơp; chitosan từ vỏ tôm để thay thế hàn the… Theo giáo sư Lê Doãn Diên, hiện nước ta có khoảng gần 500 loài thực vật bản địa có các sắc tố tự nhiên có thể sử dụng làm phẩm màu nhưng chưa được khai thác đúng mức.
Tiến sĩ Lê Thị Hồng Hảo có lời khuyên, người tiêu dùng cần biết tự bảo vệ mình bằng cách không mua, sử dụng thực phẩm có mùi vị khác thường. Với loại rau, quả tươi cần ngâm kỹ trong nước muối hoặc thuốc tím rồi rửa ít nhất ba lần dưới vòi nước chảy để loại bỏ các loại hóa chất tồn dư.
Theo tiến sĩ Hảo, muối có tác dụng làm tăng quá trình hòa tan, khuếch tán chất độc. Còn thuốc tím là chất ô-xy hóa mạnh, có tác dụng ô-xy hóa các chất hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất kích thích tăng trưởng.
Đất Việt
