Với hàng công nghiệp, chuyện dán tem mã vạch đã trở nên quá quen thuộc. Song, trái lại, với rau an toàn (RAT)
... chuyện dán tem mã vạch lại quá xa lạ, không những với người tiêu dùng mà ngay đến các cơ sở sản xuất, chế biến cũng coi chuyện dán tem mã vạch cho RAT như một trò chơi.
Vui buồn chuyện dán tem
Theo nguyên tắc, một cơ sở sản xuất RAT muốn dán tem mã vạch để đảm bảo với người tiêu dùng về nguồn gốc, chất lượng của sản phẩm phải đăng ký tại Tổng cục Đo lường chất lượng. Khi mua, khách hàng sẽ căn cứ vào mã vạch đó để truy ra nguồn gốc, rau được sản xuất ở đâu, đóng gói tại cơ sở nào...
Song, tuy đây cũng là một mặt hàng, một sản phẩm đã xuất hiện khá lâu trên thị trường nhưng người tiêu dùng lại rất mù mờ về việc này. Đi mua RAT tại các siêu thị hay các cửa hàng kinh doanh rau sạch thấy có dán tem mã vạch cũng chỉ biết rằng thế là đã đảm bảo, mà không hay biết mình đang bị lừa.
Với bất kỳ loại tem mã vạch nào, dán cho bất kỳ một loại hàng hóa nào đều có hàng chữ số chạy bên dưới, và RAT cũng không ngoài quy định đó. Tuy nhiên, điều cốt yếu nằm ở 4 hoặc 3 con số cuối. Vì, 4 hoặc 3 con số cuối đó quy định về chủng loại rau gì, ruộng rau nào, của ai, lô bao nhiêu... Mỗi nhà một số khác nhau, mỗi lô một một số khác nhau.
Do đó, các số cuối của tem mã vạch cũng sẽ khác nhau. Đơn thuần, một quầy rau sạch, kinh doanh nhiều loại rau nếu rau được dán tem mã vạch thì 4 hoặc 3 số cuối ở tem mã vạch của các loại rau phải khác nhau. Thậm chí có khi, cùng một loại rau nhưng cũng có mã vạch khác nhau vì chúng được thu hái ở những lô, ruộng khác nhau.
Và, người tiêu dùng thấy nghi ngờ gì về sản phẩm có quyền gọi điện cho công ty, phía công ty sẽ có trách nhiệm truy ra nguồn gốc từ mã vạch đó và trả lời cho khách hàng. Tuy nhiên, cho đến nay, người tiêu dùng vẫn không hề biết gì về cái mã vạch được coi như một bằng chứng đảm bảo đây là rau sạch được.
Không riêng gì khách hàng, chuyện còn đáng bất ngờ hơn khi ngay bản thân các chủ cơ sở sản xuất, chế biến RAT cũng coi chuyện dán tem mã vạch cho rau như một trò đùa. Chuyện xảy ra ở cơ sở sản xuất chế biến nông sản do ông Trần Văn Mây làm chủ.
Theo bà Nguyễn Thị Hoa - Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ thực vật Hà Nội, vào tháng 08/2007, lực lượng đã tiến hành kiểm tra tại cơ sở sản xuất phát hiện, tem mã vạch của cơ sở này chưa được đăng ký nhưng đã sử dụng tràn lan.
Điều nực cười hơn, ông Mây còn sáng tác ra một kiểu in tem mã vạch hoàn toàn mới. Ông Mây mang tập tem mã vạch đi phôtô ra thành hàng trăm, hàng nghìn bản giống nhau rồi về cắt, dán lên rau. Chuyện tưởng chỉ dừng lại ở đó, cơ sở sản xuất của ông Trần Văn Mây đã bị phạt và nhắc nhở. Nhưng không, hoạt động in và dán tem kiểu đó không hề dừng lại. Phạt chỗ này, mọc ra chỗ khác.
Trưa 28/11, tôi vào mua rau tại siêu thị Hapromart Thanh Xuân, rau cũng được dán tem mã vạch mang nhãn hiệu rau Vân Nội. Song, kiểm tra tất cả các chủng loại rau có mặt ở đó, phát hiện các tem mã vạch tuy dán cho các loại rau khác nhau nhưng tất cả các con số đều giống nhau, đều mang 4 số cuối là 0010. Điều đáng nói hơn, tem mã vạch của cùng một cơ sở nhưng lại in thành những màu khác nhau.
Các bên cùng có lợi
Ngay sau khi phát hiện sự việc bất hợp lý của tem mã vạch mang nhãn hiệu RAT Vân Nội, tôi đã thắc mắc với ông Hoàng Hà - Thanh tra Chi cục Bảo vệ thực vật Hà Nội. Ông Hà cho biết: "Rau dán tem mã vạch kiểu đó là rau được sản xuất tại cơ sở của ông Trần Văn Mây - Vân Nội. Cơ sở này chúng tôi mới phạt vi phạm cũng về việc tem mã vạch này. Nhưng, hiện chúng tôi cũng đang gặp khó khăn trong việc kiểm tra, quản lý những cơ sở sản xuất, chế biến RAT như vậy, kiểm tra, phạt chỗ này, họ lại chạy ra chỗ khác".
Theo tìm hiểu, trên địa bàn Hà Nội hiện nay mới chỉ có 3 cơ sở sản xuất, chế biến RAT đăng ký tem mã vạch: Công ty Bảo Hà, Yên Mĩ và Hà An. Còn các cơ sở khác, hoàn toàn chưa đăng ký nhưng đã xuất hiện khá nhiều trường hợp tự sản xuất ra một loại tem mã vạch chẳng giống ai để dùng.
Về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Hoa - Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ thực vật Hà Nội cho biết: "Phía Chi cục sẽ tham mưu cho thành phố để tiến tới thành quy định đã là RAT phải bao gói, niêm phong và phải có mã vạch ngay tại nơi sản xuất.
Theo đó, mỗi cơ sở sản xuất đủ điều kiện chế biến RAT phải có nhà sơ chế, và chỉ cần kiểm tra nhà sơ chế là phát hiện ra có vi phạm hay không. Còn bấy lâu nay, việc kiểm tra chỉ là bề ngoài. Vì, việc đóng gói RAT hiện nay đều do các cửa hàng, siêu thị thực hiện, ai quản lý, kiểm tra được việc này".
Hơn nữa, RAT cũng phải được xem như một mặt hàng, có tem, có nguồn gốc xuất xứ. Và, rau có mã vạch cũng phù hợp với vấn đề thanh toán giá trong các siêu thị hiện nay. "Việc quản lý RAT gặp rất nhiều khó khăn do đặc thù trong sản xuất, vì vậy, việc quản lý nguồn gốc, xuất xứ rất cần thiết, đặc biệt tại các siêu thị.
Và, quản lý vấn đề này chỉ có qua tem mã vạch là thuận tiện và đơn giản nhất" - bà Hoa nhấn mạnh. Cũng theo bà Hoa, hiện nay, các siêu thị có kinh doanh mặt hàng RAT nhưng lại tỏ ra không hợp tác với RAT thực sự, vì giá cao. Vì vậy, lượng RAT thực sự được tiêu thụ trong siêu thị là rất ít. Do đó, việc quản lý nguồn gốc RAT thông qua tem mã vạch là vấn đề cần được xã hội hóa, và qua đó cũng góp phần hạn chế được việc vi phạm, trà trộn rau bẩn, rau sạch. Và, đây cũng là một trong những lối ra cho RAT.
Theo Báo An ninh Thủ đô
