Gần Tết Nguyên đán, nhu cầu rượu, bia, nước giải khát tiêu thụ mạnh. Theo đánh giá của các tổ chức nghiên cứu thị trường, tình trạng rượu giả trên thị trường Việt Nam vẫn ở mức nghiêm trọng và ngày càng khó phát hiện.
Trong khi đó, việc sản xuất, buôn bán rượu giả, rượu lậu vẫn diễn ra và gây tác hại khôn lường.
Đối mặt với rượu ngoại giả - lậu
Ngày 30.12, phóng viên Lao Động đã khảo sát thị trường. Tại một số trung tâm buôn bán rượu ngoại ở Hà Nội như Hàng Buồm, Hai Bà Trưng, chợ Hàng Da... thấy vô số các nhãn rượu nổi tiếng được bày bán. Nhưng giá cả thì mỗi cửa hàng mỗi khác. Khi bày tỏ ý định mua 1 chai rượu ngoại, chủ cửa hàng trên đường Hai Bà Trưng cho biết: Nếu mua về uống thì nên lấy hàng không vỏ vì rẻ hơn một chút. Trong khi đó, một chủ cửa hàng khác lại khẳng định: Muốn mua rượu gì cũng có. Cửa hàng sẵn sàng có cả rượu có tem NK, lẫn không tem NK dạng “hàng miễn thuế” hoặc “hàng xách tay”. Càng khảo sát, thị trường rượu ngoại càng như một mê cung. Người thì cho rằng hàng có tem là đảm bảo, hàng không tem là rượu giả. Ngược lại có người cũng khẳng định hàng không tem mới chuẩn, hàng có tem lại chủ yếu do cửa hàng... tự dán vào (?).
Tham khảo những người được cho là “sành rượu”, số đông khẳng định chỉ có thể mua rượu ở cửa hàng lớn, cửa hàng quen. Anh Phạm Thành An – nhân viên văn phòng chuyên phải đi tiếp khách ăn nhậu cho biết: Mắt thường sẽ rất khó phân biệt thật giả, chỉ có uống mới có thể khẳng định là rượu đó chuẩn hay không. Anh An cũng cho rằng việc các cửa hàng, nhà hàng trà trộn hàng giả là phổ biến.
Những chuyên gia sành rượu tại TPHCM cũng cho rằng hiện rượu giả vẫn thường xuyên xuất hiện tại các nhà hàng, vũ trường, quán ăn ở TPHCM. Anh Minh Thành - GĐ một Cty vật liệu xây dựng cho biết: “So với trước đây, rượu ngoại giả được làm tinh vi, khó phát hiện hơn trước bởi chủ yếu đều được làm từ chai, nhãn thật, chỉ ruột là giả. Chính vì thế nên chỉ khi uống vào, NTD mới phát hiện. Chẳng những thế, công nghệ dùng hương liệu, màu ngày nay ngày càng giống với rượu thật nên nhiều người không tinh ý cũng khó phát hiện, chỉ một lúc sau khi uống mới biết rượu giả khi sốc với cồn”.
Điều đáng lo ngại là hiện nay, rượu ngoại giả phần lớn được làm giả từ nước ngoài rồi sau đó mới tuồn vào nước ta tiêu thụ. Thế nên, các sản phẩm rượu ngoại nhập lậu này không chỉ là rượu lậu mà còn có khả năng kiêm luôn rượu giả nhãn hiệu. Ông Lê Thế Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Phòng, chống hàng giả, hàng nhái và bảo vệ thương hiệu Việt Nam (VATAP), cho rằng: “Hàng giả, hàng nhái trên thị trường Việt Nam rất nhiều. Các loại hàng hóa vi phạm pháp luật này ngày càng được làm với thủ đoạn tinh vi, khó nhận biết, với tốc độ nhanh hơn. Hàng giả, hàng nhái thường được sản xuất ở nước ngoài, tại những khu vực giáp ranh với biên giới Việt Nam nên xử lý rất khó khăn, mà hàng tuồn vào nước ta lại rất nhanh chóng và thuận tiện”.
Thủ đoạn tinh vi
Với thủ đoạn tinh vi trong sản xuất, lưu hành rượu giả đã phần nào lý giải vì sao gần đây, số lượng rượu giả bị các cơ quan chức năng phát hiện có phần giảm đi so với những năm trước. Theo Chi cục Quản lý thị trường TPHCM, năm 2010 lực lượng này đã tạm giữ 3.077 chai rượu, trong đó rượu nhập lậu là 2.909 chai, còn lại 168 chai liên quan đến chất lượng. Trong khi đó, số lượng rượu bị phát hiện, tạm giữ ở năm 2009 nhiều hơn với 3.610 lít và 1.070 chai rượu các nhãn hiệu nhập lậu. Một cán bộ QLTT cho biết, hầu hết các loại rượu giả hiện nay đều được làm giả y như thật, có dán tem NK hẳn hoi. Do vậy, nếu phát hiện mặt hàng này đang kinh doanh, lưu thông trên thị trường không hóa đơn chứng từ thì chỉ có thể kết luận là rượu nhập lậu, khó xác định rượu giả hay thật. Việc xác định rượu giả chỉ kết luận được khi bắt quả tang làm giả hoặc chính nhà sản xuất sản phẩm đó thẩm định, đưa ra kết luận.
Một điểm rất đáng lưu ý là gần tết luôn là thời điểm bùng phát rượu giả, rượu lậu cả về số lượng, quy mô và mức độ làm giả. Điều này cũng cho thấy người kinh doanh lẫn NTD cần cảnh giác, không tiếp tay tiêu thụ rượu nhập lậu, bởi đây còn có thể là rượu giả mà vệ sinh an toàn thực phẩm thật khó lường cho người sử dụng. Một thông tin đáng lưu ý khác là thủ đoạn làm giả rượu vang các nhãn hiệu nổi tiếng vừa bị phanh phui tại Trung Quốc với chiêu thức chỉ với 20% nước nho lên men, còn lại là nước đường pha trộn với hóa chất gồm chất tạo màu và hương liệu. Đáng lo ngại là trong những hóa chất phụ gia này có những chất có thể gây những biến chứng bất thường về tim và đau đầu, thậm chí gây ung thư. Trước tình hình rượu lậu - giả thường được ồ ạt tung ra thị trường tiêu thụ vào dịp tết, rất cần các cơ quan chức năng, quản lý thị trường tích cực rà soát, quản lý chặt hơn việc lưu thông, kinh doanh mặt hàng này.
Theo ông Phạm Đình Trung - GĐ marketing một nhãn hiệu rượu ngoại nổi tiếng tại VN thì không có biện pháp gì hơn là phải có chế tài mạnh để xử lý nghiêm. Bên cạnh đó, cùng với việc tự các nhãn hiệu rượu cần bảo vệ thương hiệu, bảo vệ NTD bằng cách sử dụng tem chống hàng giả dán trên sản phẩm thì NTD cũng cần cảnh giác, mua hàng đúng đại lý, cửa hàng tin cậy để tự bảo vệ mình. Theo Cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương) thì ngoài vai trò của cơ quan quản lý, DN và NTD cũng cần có trách nhiệm trong vấn đề này.
